Culture Watch

1984

“Η ανθρωπότητα δεν έχει ελπίδα να σωθεί, γιατί δεν θα σηκώσει τα μάτια της από τις οθόνες ώστε να αντιληφθεί τι γίνεται”

“Ένα έργο που θα είναι διαρκώς μπροστά από την εποχή του. Ένα έργο που θα είναι διαρκώς επίκαιρο. Ένα έργο που μας καλεί σε επανάσταση.” Αυτές ήταν οι πρώτες φράσεις των ηθοποιών που ενσάρκωναν στην πρώτη σκηνή ενίοτε τις σκέψεις του Ουίνστον Σμιθ (πρωταγωνιστή) και ενίοτε τις “δικές μας”, πριν εισέλθει για τα καλά η αστυνομία σκέψης στο χώρο. Μια παραστάση που για όσους έχετε διαβάσει το βιβλίο θα ικανοποιήσει τόσο την εικονοκλαστικότητα που σας προσέφερε αυτό όσο και την αίσθηση που σας δημιουργούσε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης.

Αν δεν έχεις διαβάσει το βίβλιο
1. Διάβασέ το
1.α Πήγαινε να δεις την παράσταση, τότε όπως και να έχει σίγουρα θα θες να το διαβάσεις

Βέβαια, το 1984 σαν λογοτεχνικό πόνημα είναι από μόνο του ένα διαμάντι της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το μόνο που μπορώ να πω για να σε εντυπωσιάσω λίγο ακόμα, είναι πως μέσα στην ιστορία του βιβλίου υπάρχει υπό διαρκή ταυτόχρονη εξέλιξη ένα άλλο βιβλίο. Ένα λεξικό μιας γλώσσας του μέλλοντος που χρησιμοποιείται διαρκώς στους διαλόγους και το λεξικό αυτό παρατίθεται αυτούσιο στο τέλος του βιβλίου. Μιας γλώσσας απλουστευμένης που διαρκώς χάνει έννοιες και λέξεις γιατί πλέον δεν θα έχουν καμία χρησιμότητα. Γιατί πλέον υπάρχει μία και μόνη αλήθεια, αυτή που σου επιβάλλεται. Γιατί ακόμα και η σκέψη δεν θα πρέπει να μπορεί να εκφραστεί όταν είναι αντίθετη. Για όσους θα έχουν διαβάσει Τόλκιν ή κάτι αντίστοιχο σε sci-fi λογοτεχνία, να θυμίσω πως αυτό γράφτηκε το ’49 λίγο πριν τον θάνατο του Όργουελ και ήταν ήδη αρκετά ρεαλιστικό. Από τη μια πλευρά του ατλαντικού είχαμε την KGB και τον Στάλιν, από την άλλη την CIA και κάτι “δημοκρατικά” δικαστήρια των κόκκινων, εμπνεύσεως του Μακάρθι και η κατασκοπία είχε μόλις αρχίσει να διανύει τη διαδρομή προς το απόγειό της.

Πίσω στην παράσταση λοιπόν. Μεγάλο μέρος των σκέψεων και των Ιδεών του Ουίστον Σμίθ διαδραματίζονται μέσα στο κεφάλι του. Πως λοιπόν αυτό το κάνεις δράση/θέατρο; Πως αποδίδεις 400 πυκνογραμμένες σελίδες σε 2 ώρες; Αυτές ήταν οι απορίες μου πηγαίνοντας στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου. Μήπως θα δω κάτι ημιτελές, κάτι που εν τέλει θα με απογοητεύσει έχοντας κατά νου το βιβλίο; Ο πήχης λοιπόν ήταν ψηλά.

Η παράσταση ήταν κάτι το καινούριο για εμένα. Θέλω να πω, δεν έχω ξαναδεί κάτι αντίστοιχο. Είναι όπως όταν βλέπεις Picasso για πρώτη φορά και λες “έλα ρε! μπορεί να γίνει και έτσι..”. Η αρμονία της τεχνολογίας και του θεάτρου, σε πλήρη ανάγκη το ένα του άλλου, με μια καλαίσθητη προσέγγιση. Χωρίς να “κλωτσάει” κάτι ή να φαίνεται παράταιρο. Μέσα στη σκηνή υπήρχαν 5 τηλεοράσεις, ένας προτζέκτορας, 2 κάμερες για χώρους που δεν έβλεπες και ένας χαμός από σπετσάτα που κόβαν τη σκηνή στα μέτρα της παράστασης. Προφανώς το απαιτούσε και το σενάριο αλλά το στήσιμο και η σκηνοθεσία ήταν κάτι που με συνεπήρε. Χωρίς αυτό η παράσταση θα ήταν επίπεδη και δεν ξέρω αν θα μπορούσε καν να παρουσιαστεί το έργο που απαιτούσε τόσους διαφορετικούς χώρους στην αφήγησή του.

Το αίσθημα του διαρκούς φόβου περνάει προς το κοινό και η αίσθηση της ενόχλησης από την ατμόσφαιρα που δημιουργεί κορυφώνεται σιγά σιγά μέχρι να σε βασανίσει μαζί με τον Ουίνστον και την αληθεία του στο δωμάτιο 101 της αστυνομίας σκέψης  Σίγουρα η κεντρική ιδέα στην παρουσιάση της παράστασης είναι πως θέλει να σε σοκάρει, αυτό κάνει και το βιβλίο, και το καταφέρνει άριστα. Απ’ την πρώτη στιγμή. Χωρίς περιστροφές και δήθεν ντροπές – όχι μη παρεις το παιδί σου ή το ανήψι σου μαζί. Η μεταφορά και η εξιστόρηση του έργου είναι πλήρης και για αυτό αξίζει ένα μεγάλο μπράβο στην Αρχοντούλα Παπαπαναγιώτου που έκανε την διασκευή σε θεατρικό. Η δράση εστιάζει κυρίως στο τελευταίο μέρος, όπου πλέον κατα τη διάρκεια των βασανιστηρίων οι σκέψεις απελευθερώνονται και γίνονται σφαίρες για κάθε εφησυχασμένο μυαλό. Η πραγματικότητα και η αλήθεια αλυσοδένονται μέχρι να ξεγυμνωθούν, να μεταστραφούν, να υπογράψουν δήλωση κοινωνικών φρονημάτων και να πεθάνουν ηττημένες ώστε τα πάντα μοιάζουν δυσοίωνα. Οι ιδέες είναι πιο ακραίες από το γυμνό ή το αίμα μόλις τις βουτήξεις στο κατάληλο πλαίσιο και τα βασανιστήρια του Ουίνστον στην τελευταία πράξη δείχνουν ακριβώς αυτό. Θα αναρωτηθείς σίγουρα τί ήταν πιο ενοχλητικό. Αυτό που μου έκανε εντύπωση όπως σταματούσαν τα τελευταία χειροκροτήματα ήταν πως δεν είχα μείνει με την αίσθηση του μαύρου άσπρου. Με είχε άφησει συνειδητά να επιλέξω ή να αποστασιοποιηθώ (μάλλον είχαν επίγνωση του κοινού τους, εξάλλου το έργο καλεί σε επανάσταση και είναι δύσκολο να στηρίξεις έναν τρελό που λέει αλήθειες). Το βιβλίο μπορεί να μοιάζει πως απευθύνεται σε ένα μακρινό παρελθόν ολοκληρωτικών καθεστώτων αλλά η μεταφορά θα σε πείσει πως αναφέρεται σε ένα διαρκές μέλλον. Όπως μας λένε “οι θεατές” ενός μακρινού μέλλοντος εν είδει χορού, ” … πως ξέρουμε πως το κόμμα δεν αποφάσισε απλά να μας πεί πως το κόμμα δεν υπάρχει πια;”

Εδώ έχει γραφτεί και η επική ατάκα: “Αν θέλεις μια εικόνα του μέλλοντος, φαντάσου μια μπότα να πατάει το πρόσωπο ενός ανθρώπου – για πάντα …”

Αν το σηκώνει η τσέπη σου (18 ευρώ γενική/12 μειωμένη) να πας να το δεις. Θα δεις ένα φοβερό έργο με μια πολύ φρέσκια σκηνοθεσία και που ξέρεις, μπορεί να κάνεις και εσύ κάποιο έγκλημα σκέψης..

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply